Dariusz Tomasz Lebioda – Posąg Ducha  

Heroiczny profetyzm w „Przedświcie” Zygmunta Krasińskiego

Zygmunt Krasiński w idei cykliczności, nawrotów i zaników dziejowych wzorców kulturowych, szukał odpowiedzi na pytania o istotny kształt historiozofii. Na początku lat czterdziestych dziewiętnastego wieku – kiedy to powstawał poemat Przedświt – w upadku cesarstwa rzymskiego i w pojawieniu się chrześcijaństwa upatrywał progu granicznego epok. Nic więcej nie mogło się już zdarzyć w obrębie starej, skostniałej i trzeszczącej w posadach struktury państwowej, niczego oryginalnego nie mogła wnieść kultura Rzymu do świadomości i dorobku ludzkości, niczego zmodyfikować czy przekształcić.

Zygmunt Krzyżanowski - Szekspir, trzy razy

przełożyła Wiesława Olbrych

ZAKOŃCZENIA SZTUK SZEKSPIROWSKICH

Podczas pierwszych spotkań z wielkim angielskim mistrzem o wiele bardziej interesowało mnie, jak jego sztuki się zaczynały, niż jak się kończyły. To rzecz zrozumiała, jako że utwory sceniczne Szekspira (głównie z uwagi na najzupełniej praktyczne cele) miały na uwadze nie zakończenia, ale początki. Dlaczego? Otóż dlatego, że najpierw trzeba widza zachęcić, aby słuchał i patrzył, trzeba pobudzić jego uwagę. Potem pojawia się inercja odbioru, sztuka nabiera rozpędu, a im bliżej zakończenia, tym bardziej widz staje się zmęczony, jego uwaga słabnie, umykają mu rozmaite niedoróbki.

Andrzej Wołosewicz

O nieistniejącej eseistyce Krzysztofa Gąsiorowskiego

Na podsumowania twórczości Krzysztofa Gąsiorowskiego przyjdzie jeszcze czas, choć przecież po styczniowej śmierci Krzysztofa twórczość ta jest rozdziałem zamkniętym. Poezja Gąsiorowskiego jest bardziej znana a przynajmniej łatwiej do niej dotrzeć i myślę, że szybciej doczeka się należnej jej recepcji i podsumowań. A eseistyka? Spójrzmy na fakty, a fakty dla ludzi pióra, to zawsze publikacje i ich recepcja.

Dariusz Tomasz Lebioda - RÓŻEWICZ I ŚMIERĆ

Esej na kanwie poematu prozą pt. „Złowiony”

1. Ryba

Jesteśmy niczym ryba w głębinach wody, niczym światło w przepaściach powietrza. Złowieni, szarpiemy się i szamoczemy, próbujemy wyrwać się śmierci. Ale łowca trzyma silną ręką wędzisko, a linka jest ze ścięgien i żył, z najsilniejszych włókien pręgowanych mięśni. Przed oczyma przepływają obrazy, pojawiają się miejsca i smaki, pierwsze świadome gesty i ostatnie słowa. Opór nie ma sensu i egzystencja nie ma sensu. Nie ma sensu czas i przestrzeń, nie ma sensu n i c. Jest moment ostateczny i chwila pierwsza, jest czas odejścia w wir i szybkiego gaśnięcia świadomości. Ten wir, to miarowy obrót planety, to bieg materii wokół gwiazdy, to monstrualna spirala galaktyki – to ponawiane pulsowanie krwi w skroniach, drżenie obrazów, to walka bezsensowna i bezużyteczna, to ból rozszarpanych ust, to zmasakrowane słowa.