przełożył Marek Chojnacki
wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011
ISBN 978-83-7453-025-5,
EAN 9788374530255
Informacja: 248 stron,
format 140×235 mm,
oprawa zintegrowana
Cena detaliczna: 49 zł
Planowany termin dystrybucji: 14 czerwca 2011
Nota:
Opis długiego i burzliwego życia zapomnianego polskiego malarza na tle historii Europy. Urodził się w roku 1876 w Lęborku w niemiecko-polskiej rodzinie. Artystyczną karierę rozpoczął wśród bohemy w Liverpoolu, wojnę spędził w Wolnym Mieście Gdańsku, po wyzwoleniu osiadł w Sopocie. Zawsze był postacią barwną i kontrowersyjną. Zmarł w roku 1974 w nędzy i osamotnieniu. Jego twórczość została ponownie odkryta dopiero niedawno, ale kolejne wystawy w Polsce i za granicą potwierdzają, że należał do najciekawszych polskich twórców przełomu wieków.
„Skrupulatna naukowo i pięknie opowiedziana historia życia i twórczości człowieka, który doświadczył, a raczej został doświadczony trzema z najbardziej dramatycznych, a jednocześnie niesłusznie zapomnianych, przełomowych wydarzeń pełnego skrajności XX wieku: poprzez krótki, lecz barwny, nastrojowy i poruszający epizod artystycznej bohemy, przecierającej szlaki sztuki współczesnej w Wielkiej Brytanii; przez odważne, lecz bezdennie frustrujące wysiłki robotników brytyjskich, po przypieczętowany los Niemców, płacących w wyzwolonej Polsce cenę krwawej okupacji. Pouczająca opowieść i fascynująca lektura dla miłośników sztuki oraz dla wszystkich, których interesują ludzkie losy, charaktery i historia”.
Prof. Zygmunt Bauman, Leeds, 06.08.2011
Biogram:
David Bingham – wykładowca w University of Liverpool, edytor, kurator wystaw, przewodniczący charytatywnej Fundacji im. Sheili Kay. Po ukończeniu prac badawczych nad dziełem Alberta Lipczyńskiego zamierza powrócić do studiów doktoranckich w dziedzinie filozofii i socjologii. Mieszka w Liverpoolu.
Spis treści:
Artysta 9
Wstęp 11
Początki 17
Szansa 23
Rzemieślnicy i artyści 31
Przebierańcy 43
Zapuszczanie korzeni 53
Cyganie 65
Syntetycy 77
Nowatorzy 87
Związkowcy 97
The Sandon Studios Society 109
Odrzuceni 119
Wygnańcy 131
Ekstremiści 143
Represje 155
Ocaleni 163
Petenci 175
Odwiedziny 187
Dodatek 196
Podziękowania 199
Przypisy 201
Indeks 247
Fragment Wstępu:
Książka, którą mają Państwo w ręku, jest opowieścią o bohemie artystycznej i o historii miłości artysty Alberta Lipczinskiego oraz jego fascynującej żony Elizabeth, historii uwikłanej w burzliwe dzieje środowisk i ruchów społecznych Liverpoolu. Kreśląc obraz wybranych ważnych motywów i wydarzeń długiego i bogatego życia, jakie było udziałem artysty, wprowadza czytelnika w niektóre wątki jego zapomnianej sztuki i talentu.
Lipczinski jest nieznanym szerszym kręgom odbiorców twórcą portretów, o którym dotąd nie pisano. Pionierska praca, której się podjął autor, doprowadziła go do frapujących odkryć tak w angielskim Liverpoolu, jak i w Polsce – w Sopocie i w Gdańsku. Przebyty szlak ukazał mu zmienne losy człowieka, który stał się obcy we własnej ojczyźnie, człowieka, którego życie pod wieloma względami stanowi uniwersalne przesłanie, mówiące nam o doświadczeniu tożsamości europejskiej XX stulecia.
Choć niniejsza praca prezentuje też niektóre z nieznanych dotąd dzieł tego artysty, jej tematem jest przede wszystkim niezwykłość doświadczenia tego artysty i jego epoki. Albert i Elizabeth nie mogą sobie rościć prawa do sławy czy istotnego znaczenia w dziejach; bywali przede wszystkim gośćmi przy stołach innych, dopasowując się w swych wędrówkach do gustów i poczynań gospodarzy. Doświadczenie Lipczinskiego, będące przede wszystkim doświadczeniem przybysza z zewnątrz, daje nam sposobność spojrzenia na nowo, niekonwencjonalnie na znane brytyjskiemu czytelnikowi sytuacje. Patrząc wraz z nim, możemy dostrzec wyjątkowość klubu artystycznego, do którego należał, The Sandon Studios Society w Liverpoolu, jednoczącego swych członków w duchu twórczego braterstwa; możemy też poczuć smak romantycznej przygody przeżywanej przez artystę z Cyganami w północnej Walii i doświadczyć kondycji człowieka, który znalazł się na obrzeżach rewolucyjnych ruchów społecznych w przedwojennym Liverpoolu. Doświadczenia Lipczinskiego pozwalają nam też zrozumieć gorycz wykluczenia doznanego w nowym państwie polskim, w którego granicach znalazła się jego mała ojczyzna w wyniku drugiej wojny światowej.
Podczas wydarzeń, w których uczestniczyli Albert i Elizabeth, rzadko wymieniano ich imiona, a jeżeli już padały, to jedynie mimochodem. Na scenie historii przypadły im jedynie drugorzędne role. Można by poniekąd powiedzieć, że na obrazach, które docierają do nas z przeszłości, ich postaci są jedynie duchami, czymś niezmiernie ulotnym, czego nie sposób nawet dostrzec wprost. Okazało się to jedną z przyczyn fascynacji, która towarzyszyła autorowi spisującemu ich historię; nie bez znaczenia jest tu również ich ślad pozostawiony po sobie na rzeczach i sprawach, po których trudno by tego oczekiwać. Ta niepozorna para często pojawia się w interesujących momentach historii, a szlaki jej życia osobistego krzyżują się z wydarzeniami, które później miały się okazać znaczące w wymiarze uniwersalnym.
Opowiedziana tu historia pozwala też zadać kilka ważnych, nie całkiem oczywistych pytań dotyczących natury artystycznej wędrówki, jaka stała się udziałem Lipczinskich, pytań o aspiracje wyobraźni artystycznej cyganerii i o powody, dla których ludzie decydują się na ucieczkę przed siłami zawiadującymi danym momentem dziejowym. Życie Lipczinskich w Liverpoolu było życiem szczęśliwie ubogim, życiem artystycznej bohemy, w której nurt byli włączeni, wplątani w sieć społecznych i artystycznych relacji łączących ich z przyjaciółmi. Wyznacznikami ich doświadczenia, treścią ich życia były zabawa, karnawał i świętowanie; uczestnicząc w przyjęciach i spotkaniach, których goście stanowili przekrój różnych środowisk liverpoolskiej społeczności, czy biorąc udział w przygodach i maskaradach w Sandon Studios, przybliżali się coraz to bardziej do działań otwierających nowe możliwości życia i łamania konwencji społecznych. Lipczinscy poddali się temu doświadczeniu jak dzieci, które pochłonięte zabawą i grą wyobraźni zapominają, gdzie są, nie zważając na upływ czasu. To zanurzenie w świat różnorakiej kreacji przyczyniło się w ich wypadku do zatracenia więzi łączących ich z konwencją.
Podróż Lipczinskich cechuje pewna brutalność; doświadczywszy nadzwyczaj intensywnie owego rzadkiego doznania bezczasowości, na koniec stracili oni możliwość ponawiania spotkań, które to doznanie umożliwiały. To, co niegdyś było pogrążeniem się w nowych możliwościach życia, stało się szamotaniną, w której próbowali się uwolnić od ograniczeń egzystencji i od zobowiązań narzucanych im przez przynależność państwową. W tej walce byli bezsilni; mogli jedynie ulec siłom, które działały wokół nich. Żywotność ich sztuki, dynamizm młodości ustąpiły stopniowemu, biernemu podążaniu ku starości, a długie zmagania z bogactwem wcześniejszych doświadczeń stały się jedynie blaknącymi strzępami wspomnień.
