Tytuł oryginału The Architecture of Community
Przełożył Piotr Choynowski
Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011
ISBN 978-83-7453-054-5
Informacja: 484 strony, format 205×260 mm, oprawa twarda
Cena detaliczna: 85 zł
Planowany termin dystrybucji: 31 października 2011
Nota:
Brzydota w naturze jest niezmiernie rzadka. Systematyczna brzydota środowiska i architektury to wina ludzi. To nie rezultat braku kultury, przeciwnie – wynika ona z chaosu konceptualnego, z determinacji i upartego podążania za fałszywymi ideami, z niesłusznej i dekadenckiej ideologii kulturalnej. Buduj więc w taki sposób, abyś ty sam i osoby drogie twemu sercu odczuwały przyjemność, użytkując twoje budynki, patrząc na nie, żyjąc w nich i pracując, spędzając wakacje czy wreszcie starzejąc się w nich.
We współczesnym bałaganie przestrzennym, w którym kaplice przypominają magazyny, a centra handlowe – statki kosmiczne, brakuje autentyzmu, pełno jest form „tak zwanych”, ubranych w monumentalne kostiumy. Nic więc dziwnego, że na ulicach współczesnych miast czujemy się zwykle zniesmaczeni i wyobcowani. Krier ukazuje różnice pomiędzy chaotycznym modernizmem a klasyczną i regionalną architekturą i urbanistyką.
Architektura wspólnoty to manifest architektury opartej na rozsądku i tradycji, skoncentrowanej wokół człowieka i utrwalającej cywilizacyjny dialog między budowlą a żywą przestrzenią.
Biogram:
Léon Krier urodził się w roku 1946 w Luksemburgu. Jeden z najbardziej wpływowych współczesnych architektów, teoretyków architektury i urbanistów. Wykładał na Royal College of Arts, Princeton University, University of Notre Dame i University of Virginia. Budynki jego autorstwa powstały między innymi w Anglii, Belgii, Francji, Portugalii, Rumunii, Stanach Zjednoczonych i we Włoszech. Otrzymał następujące nagrody: Berlin Prize for Architecture; Jefferson Memorial Medal 1985; Chicago AIA Award 1987; Srebrny Medal Akademii Francuskiej 1998; Europejska Nagroda Kultury 1995; Nagroda Driehouse’a 2003; Nagroda Kongresu Nowego Urbanizmu Athena Award 2006. Jego prace były wystawiane na całym świecie, z Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku (wystawa indywidualna w 1985) włącznie.
Spis treści:
OD AUTORA VII
SPIS TREŚCI IX
PRZEDMOWA ROBERTA A. M. STERNA XVI
SZTUKA TWORZENIA MIEJSC XIX
I ASPEKTY NOWOCZESNOŚCI ..................................................................................1
WPROWADZENIE
PERSPEKTYWY WSPÓŁCZESNOŚCI
OD PLURALIZMU POLITYCZNEGO DO PLURALIZMU W ARCHITEKTURZE
AUTORYTET ARCHITEKTA W WARUNKACH DEMOKRACJI
KU WSPÓŁISTNIENIU DOKTRYN
IMPERATYW KATEGORYCZNY ARCHITEKTA
II NATURA OBIEKTU ARCHITEKTONICZNEGO ............................................. 25
RES PUBLIKA. RES PRIVATA
OBIEKTY NAZWANE ORAZ TAK ZWANE OBIEKTY
DEFINICJA OBIEKTU ARCHITEKTONICZNEGO
MONUMENTALNOŚĆ PRAWDZIWA I FAŁSZYWA
TECHNOLOGIA A EKSPRESJA ARCHITEKTONICZNA
PODSUMOWANIE TERMINÓW I POJĘĆ
nowoczesność • modernizm • tradycja
typologia • typ • kompozycja
inwencja • innowacja • odkrycie
architektura tradycyjna: budownictwo wernakularne i architektura klasyczna
region a styl
III KRYTYKA IDEI MODERNIZMU ............................................................... 57
JAK UTRUDNIĆ TO, CO ŁATWE, ZA POMOCĄ TEGO, CO BEZUŻYTECZNE
MODERNIZM JAKO ANTYKONFORMIZM ELIT
HISTORYZM A MODERNIZM
MODERNIZM A POSTĘP
BŁĘDNE KOŁO MODERNIZMU
MODERNIZM A EKSPERYMENT
MODERNIZM A FUNKCJONALIZM
MODERNIZM A FORMALIZM
„ZEITGEIST” CZY „ZEITTRIEB”?
MODERNIZM A PAMIEĆ
MODERNIZM A KONSERWACJA, KARTA WENECKA I DOCOMOMO
PO MODERNIZMIE
UZYSKANE W TŁUMACZENIU
IV PERSPEKTYWY NOWEGO URBANIZMU .............................................................. 95
FORMY URBANISTYCZNEGO PRZEROSTU
EKOLOGIA A URBANIZACJA – DECYDUJĄCA WSPÓŁZALEŻNOŚĆ
KRYTYKA PLANOWANIA PRZEMYSŁOWEGO I FUNKCJONALNEGO STREFOWANIA
URBANIZACJA PRZEDMIEŚĆ
Nowe obszary rozwojowe a wewnętrzny rozrost miast
POTRZEBA REFORMY PROGRAMÓW ROZWOJU
PLAN URBANISTYCZNY – DEFINICJA
PLAN URBANISTYCZNY JAKO NARZĘDZIE W SŁUŻBIE INTERESU PUBLICZNEGO
V POLICENTRYCZNE MIASTO SPOŁECZNOCZNOŚCI MIEJSKICH ..... 131
MIASTO W MIEŚCIE
SKŁADNIKI STRUKTURALNE
dzielnica • gmina • miasto • metropolia
MIASTO I KRAJOBRAZ
SUSTAINABILITY – RÓWNOWAGA ROZWOJU
STRUKTURA I FORMA DZIELNICY MIASTA
rozmiar • plan • sylweta
GEOMETRIA URBANIZMU
LOKALIZACJA BUDYNKÓW W STOSUNKU DO ULIC, PLACÓW, KWARTAŁÓW
TYP, KSZTAŁT I CHARAKTER PRZESTRZENI MIEJSKICH
KWARTAŁY JEDNOPARCELOWE, WIELOPARCELOWE ORAZ ICH ARCHITEKTURA
HIERARCHIA PRZESTRZENI PUBLICZNYCH I KOMUNIKACJI
POLICENTRYCZNE STREFOWANIE FUNKCJI
WYSOKOŚĆ BUDYNKÓW
CHWAŁA WIEŻOM
PODSTAWOWE ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM TERENU
SZTUCZNE OŚWIETLENIE PRZESTRZENI PUBLICZNYCH
VI WASZYNGTON: NIEDOKOŃCZONE DZIEŁO .................................................. 201
WASZYNGTON: CAŁOŚCIOWA PRZEBUDOWA EKOLOGICZNA
ODRODZENIE AMERYKAŃSKIEGO MIASTA
O KLASYCZNEJ ARCHITEKTURZE I BUDOWNICTWIE WERNAKULARNYM
VII NOWOCZESNOŚĆ ARCHITEKTURY TRADYCYJNEJ ................................. 233
KULTURA TRADYCYJNA A IDEA POSTĘPU
ARCHITEKTURA I POLITYKA
DLACZEGO PRZYWIĄZUJEMY WAGĘ DO ARCHITEKTURY?
LOS ARCHITEKTURY TRADYCYJNEJ
PONADCZASOWE ZNACZENIE ZASAD ARCHITEKTURY TRADYCYJNEJ
nowe • jedyne • tektoniczne • oryginalne
MATERIAŁY NATURALNE I SYNTETYCZNE
venustas • firmitas • utilitas
VIII UNIWESALNA UŻYTECZNOŚĆ NOWOCZESNYCH RZEMIOSŁ ALBO CZWARTA REWOLUCJA PRZEMYSŁOWA ........................................... 265
KRYTYKA INDUSTRIALIZACJI BUDOWNICTWA
OCENA BUDYNKÓW WEDŁUG CYKLU ICH FUNKCJONOWANIA
OCZEKIWANIE NA NOWOCZESNE RZEMIOSŁO
IX ARCHITEKTONICZNE STROJENIE OSIEDLI ................................................. 287
X PROJEKTOWANIE DLA RZECZYWISTOŚCI .................................................... 323
DLACZEGO PRAKTYKUJĘ KLASYCZNĄ ARCHITEKTURĘ ORAZ TRADYCYJNĄ URBANISTYKĘ
PRZEBUDOWA WIEŻOWCA, ALESSANDRIA, WŁOCHY
MASMO-SINTRA MUSEU ARCHEOLOGICO SÃO MIGUEL DE ODRINHAS, SINTRA, PORTUGALIA
NAGRODA SEASIDE
LAUDACJA ROBERTA DAVISA
DOM KRIERA, SEASIDE, FLORYDA
CITTÁ NUOVA, ALESSANDRIA, WŁOCHY
WINDSOR VILLAGE HALL, PLAZA VERO, FLORYDA
BRASSERIE AGAPE, PLACE D’ARIANE, VAL D’EUROPE, FRANCJA
CENTRUM ARCHITEKTURY im. JORGE M. PEREZA, UNIWERSYTET MIAMI, CORAL GABLES, FLORYDA
NAGRODA RICHARDA H. DRIEHAUSA ZA ARCHITEKTURĘ KLASYCZNĄ
LAUDACJA DLA JAQE ROBERTSONA. CEREMONIA WRĘCZENIA NAGRODY DRIEHAUSA
HAMEAU-DES-PINS, HARDELOT, FRANCJA
POUNDBURY
POSŁOWIE ................................................................................ 439
WNIOSKI
POSŁOWIE (JAMES HOWARD KUNSTLER)
INDEKS
ILUSTRACJE
BIOGRAFIA AUTORA
INNE PUBLIKACJE LÉONA KRIERA
Fragment: SZTUKA TWORZENIA MIEJSC
Jakkolwiek dobroczynne dla ludzkiej cywilizacji byłyby osiągnięcia Ameryki na polu prawa, nauki i technologii, odbywający się równolegle eksport amerykańskich metod nowoczesnej urbanistyki okazał się błogosławieństwem wątpliwym. Przyjęcie w światowej skali amerykańskich form rozwoju nie tylko spowodowało spustoszenia miast i krajobrazu, zarówno u przyjaciół, jak i wrogów, ale także przyniosło tragiczne skutki dla samej kultury amerykańskiej.
Miejsca, w których Amerykanie wykonują swoje codzienne obowiązki, pozostają w szokującym kontraście z urokliwym komfortem ich domów. Z pewnością anonimowość klonowanego otoczenia, nierzeczywisty charakter „przedmieść”, wulgarność „ciągów” handlowych, wrogość biznesparków i centrów miejskich nie tworzą odpowiedniego miejsca do życia dla najpotężniejszej społeczności dzisiejszego świata. Wynikająca stąd tyrania przymusowych dojazdów do pracy nie powinna być częścią „amerykańskiego stylu życia”. W rzeczy samej styl ten mógłby być znacznie ulepszony, jeśli chodzi o efektywność i estetykę.
Paradoksalnie sztuka budowania dróg, pojazdów i systemów komunikacyjnych jest o wiele bardziej rozwinięta niż sztuka tworzenia miejsc.
Cóż z tego, że są miejsca pośrednie, gdy cele wędrówek nie są warte zachodu. Ameryka co tydzień buduje więcej „przestrzeni użytkowej” niż wszystkie jej historyczne budowle razem wzięte, ale wciąż zadajemy sobie pytanie: ile tej przestrzeni rzeczywiście ulepsza ten kraj i jakość życia? Ile centrów handlowych, osiedli mieszkaniowych, parków przemysłowych, kompleksów kulturalnych odwiedziłeś dla nich samych, nie mając innego powodu niż bezinteresowna radość zwiedzania?
Większość amerykańskich filmów przeważnie pokazuje, i to w obsesyjny sposób, ciągle te same miejsca. Świadczy to nie tyle o braku przestrzeni publicznych, ile raczej o ich ogólnie niskiej wartości i w ostatecznym rozrachunku o braku rozpoznawalności, braku poczucia miejsca i braku jakichkolwiek cech wyróżniających, jaki panuje w dzisiejszym budownictwie amerykańskim.
Książka ta jest zarysem diagnozy i kuracji, krytyki i projektu. Tworzenie miejsc nie wynika automatycznie z czynności budowlanych, ale jest wytworem intencji i sztuki. Nie może być po prostu wymysłem ekspertów. Podobne poglądy muszą się zakończyć niepowodzeniem. Tworzenie miejsc powinno odpowiadać pragnieniom obywateli jako jednostek i wspólnot.
Historyczne części Charleston, Savannah, odrodzonego Williamsburga oraz nowsze eksperymenty, takie jak Seaside, Kentlands czy Celebration, stanowią uchwytne przykłady tego, jak „małomiasteczkowa” Ameryka chciałaby wyglądać i żyć. Zapał, z jakim miejsca te są czczone zarówno przez mieszkańców, jak i przez rzesze turystów, czyni z nich nie tylko nostalgiczne ołtarze narodowego kultu, ale też pożądane i osiągalne modele urbanistyczne na przyszłość. Podobne kiedyś były, zostały zmienione nie do poznania przez niedawne „programy miejskiej odnowy” i „rozwoju”.
Książka ta jest zbiorem tekstów i ilustracji przedstawiających w przystępny sposób rodzaj ogólnej teorii tworzenia nowoczesnych miast i miasteczek. Propozycje te nie mają apodyktycznej czy matematycznej natury; ich zadaniem jest zachęcenie i ukazanie zdroworozsądkowego podejścia do urbanistyki i planowania. W ciągu ostatnich dwudziestu lat zrealizowano wystarczająco dużo tych idei – zarówno w USA, jak i w Europie – aby potwierdzić ich sensowność, ich praktyczną i estetyczną efektywność oraz powszechną możliwość ich zastosowania.
