Wiersze tygodnia – Cezary Sikorski

 Jeden dzień z życia Klitajmestry

1.

W dzień dodatkowy trzynastego miesiąca lub

W nocy między miesiącem trzynastym i pierwszym,

Gdy słońce dojrzewa i zrównuje się z nocą

Lub księżyc się przesila i zbliża się burza –

Stoję przed oknem i nasłuchuję. Mój okres

Się spóźnia. Już powinnam mieć w sobie tę siłę,

Lecz nie mam. A tu wszyscy się cieszą: stary król

Żyje i właśnie wrócił do mnie. Mąż zbrojny i

Słaby, co z przyszłości przybył i wziął mnie siłą,

A po drodze ranił bliskich, obcych mordował.

Teraz tuż za mną brud z siebie zmywa, gwiżdże

Pod nosem i wola, bym podała mu ręcznik.

Więc idę w jego stronę. Gdy w oddali już grzmi.

Wiatr się nasila i wciska mi pod powieki

Suche łzy piasku. Wiem – ten trzynasty miesiąc jest

Straszny. Lecz przecież już się kończy. Zatem pora

Królom odchodzić, już pora znów ich zabijać.

2.

Wielki jest dom Atrydów. Drzwi w nim ślepych wiele

I nadto okien z widokiem martwym. Zbyt dużo

Ma komnat pustych i mrocznych, które na próżno

Łączą ze sobą zbyt liczne korytarze. Tu

Łatwo się zgubić i nie sposób się odnaleźć.

Córki w nim ciągle szukam. I syna, bo jego

Też dom ten zgubił, jak armie całe pod Troją.

– Lecz króla znalazłam bez trudu. Nagi był, więc

Okryłam go szczelnie koszulą. A teraz

Nadal leży w wannie, choć woda już wystygła.

Nie mówi nic. Za oknem chyba się zmierzcha. Lub

Burza jest blisko i staje się mętną ciszą.

Rzeczy coraz słabiej wiążą się między sobą.

Z szarych kątów chłód ku mnie wypełza, lecz lęk nie

Nadchodzi. Przytulam się czule do swych dłoni

I żądza mnie ogrzewa. Nabrzmiewam cała i

Ręce mam lepkie od krwi – mojej i jego.

Stary król chyba nie żyje, a ja znów krwawię.

3.

Stoję przed domem Atrydów. Cień jego nadal

Mnie trzyma, nogi grzęzną w błocie, a ulewa

Zamyka mi oczy. Kontur rzeczy jest trochę

Rozmyty. Pierwszy plan niezbyt wyraźny. Więc nie

wiem, czy pies tędy właśnie przebiegł, czy może ptak przeleciał.

Lecz poza mną pejzaż się ożywia.

W tle kształty nawet zaostrzają się. Już prawie

Widzę dokąd odejdę, gdy dom mnie wypuści.

– Postrzegam zarys drzew. I drogę między nimi.

I poetę, co przywędrował z daleka i śpiewa stare

Historie. I handlarzy, co liche towary

Ciągną na targ na osiołkach. Tak oto świat się

Rozpadł i znów poukładał na moich oczach.

Pora odejść, póki mogę. Zrobiłam wszystko,

Co miałam zrobić. Muskam jeszcze wzrokiem dzieło

Mego stworzenia. Chyba jest, jak być powinno.

Ludzie krzątają się cicho, a przyroda im

Raczej sprzyja. Niepokoi tylko sylwetka na

Odległym zakręcie drogi. Przy wielkim dębie,

Gdzie słońce wciąż mocno świeci, a świat wolny jest

Od Erynii. Poznaję go – po tym, jak na boki

Się kiwa i włosy odrzuca z czoła. I już

Pewna jestem. To mój Orestes wraca po mnie.

(z książki Droga z Daulis do Delf, Szczecin 2009)

(Anaksymander też miał lustro…)

Anaksymander też miał lustro.

Kiedyś klarowne i czytelne

Dawało obraz prapoczątku.

Lecz wnet zmętniało i poblakło.

Aby odzyskać szklistość oka,

Musiał się zbliżać do odbicia,

W spękanym srebrze odkryć starość,

Rysunek rzek i brzegów morskich.

Codziennie jakiś nowy szczegół:

Gnomon, planety, kontynenty

I obrys twarzy mniej wyraźny,

Jak oddech ojca tuż przed śmiercią.

W odbiciach martwych wracał ojciec,

Kolejny raz umierał Tales.

Jak ślepy patrzył w czarne lustro.

Widział swój kres i świata bezkres.

(z książki Droga z Daulis do Delf, Szczecin 2009)

Platon i cieśla Józef

Już zmierzcha, lecz pracuje cieśla Józef.

W półmroku stoi stół. Jest prawie gotów.

Wciąż gładzi jego blat i szepce czule:

Jest piękny i prawdziwy jak idea.

Filozof drąży w skale korytarze.

Poeta błąka się w ciemności po nich.

Zmęczony cieśla ma w warsztacie okno,

Za którym dobrze widać nawet w mroku.

Na szarość poza domem patrzy Józef.

Zasypia tam powoli świat idei.

To stamtąd właśnie przyszła jego żona.

Z pojęciem syna stoją razem w progu.

Nie radzi sobie Józef z esencjami.

Przerasta jego życie ta historia.

Gdy żona uspokaja dziecko, mówi:

Mnie lepiej wyszedł stół niż nasz syn Bogu.

(z książki Droga z Daulis do Delf, Szczecin 2009)

Sen Dürera (z siódmego na ósmy czerwca 1525)

Zazwyczaj śni dokładnie

niczym cyrulik rozdziela

gęstą sierść zająca

i zmarszczki matki

Rzeczy i ludzie bez ruchu

precyzja utrwala spokój

Lecz cienka kreska służy

szaleństwu wyobraźni

Rycerz zmierza przed siebie

niespiesznie mija śmierć diabła

trafna diagnoza sprawia

że zaraz ruszą za nim

Jeźdźcy apokalipsy

formują szyki i cwałują

przez majaki

nad ranem

Arytmia nocnych koszmarów

podważa statykę jawy

i czyni dwuznacznym

każdy solidny pejzaż

Michał jeszcze nie przybył

i śpi nadal senne miasteczko

lecz nad nim jak winogrono

zwisa już skrzydło smoka

Nadchodzi burza czerwcowa

nie budzi lęku stęchłe powietrze

poukładany warsztat senny

przerabia abstrakcje w zmysłowe dane

Zatem szybko pisać szybko malować

i śnić jak najdłużej by nie zapomnieć

kilometrowych kolumn zrazu błękitnej

akwareli niebiańskich atramentów

i nawałnicy ultramaryny

która jak morze wielką falą

już się przelewa przez odległy horyzont

na zgubę klarownej sieny

i płowych żółci

zmienianych w zgniłe zielenie

Więc zamknąć oczy

i spojrzeć jak najgłębiej

wszystko co widać już jest

lub zaraz będzie

Trudno jest tylko zasnąć

obudzić żadna sztuka

(z książki Monadologia stosowana, Szczecin 2011)

O pożytku z nicości i nieskończoności

                   …i zawieszony między dwiema otchłaniami,

                        Nieskończonością i Nicością, zadrży

                        na widok cudów;

                                               Blaise Pascal, Myśli, 1657 (?)

Krąży w labiryntach monosylab oddech.

Słodki szyfr języka. Wonny szept wilgoci.

Skóra traci szorstkość i w krzywiznach ciała

łączy krople potu. Tutaj tłumią myśli

archetypy brzucha, rozpulchnione słowem

przyległości bioder. Ślepych losów zawsze

więcej niż zamiarów. Bo krew znaczy cele

w dystrykcie szaleństwa. I sen spaja racje,

aby trwała cisza. Puste nic na przedzie

i nic później prawie. Kurz jak ołów ciężki.

Pomarszczona woda po wielkich przypływach.

By się nie rozproszył gwiazdy pierwszej pomruk,

szum odległych światów, nieskończoność wzoru,

jaki pozostawia w nas zbyt duża przestrzeń.

(z książki Monadologia stosowana, Szczecin 2011)

Cieśla Józef i syn

On nie jest z mojego świata.

Przeszkadza, gdy drążę przejścia

w zmartwiałych klocach materii,

gdy zmierzam na drugą stronę

i przestrzeń dzielę i spajam.

Nie widzi tego wysiłku.

Tych starań, by każda z części

zamarła w wiecznej całości

i stała się wreszcie czymś innym

niż pustą nazwą rzeczy.

Widzę w nim więcej niż jestem.

Podobny do matki, odkrywa magię

i wierzy w światło. Nie na mnie

spogląda, lecz w ciemność.

Na przekór, by ją rozproszyć.

(z książki Monadologia stosowana, Szczecin 2011)

Lalki

                            Dla Joanny Łuki

Wydają się martwe, gdy ubiór nie kryje

niczego i łatwo jest śpiewać. Znudzone

piosenką stawiają swe suknie jak żagle

i nikną daleko w języku ukrytym

w podbrzuszu. Tam żyją i tam rozwijają

mowę skojarzeń. Tam się starzeją w szybkim

życiu lalek i zmysły ostrzą wciąż płynąc.

Prawie dorosłe potrafią łączyć twarze

z fragmentów i dłoniom dać smukły rysunek,

zwilżyć rozwarte nogi i zapleść ręce.

Gdy słów przybywa, bawią się w ontologię:

jak się w pałubie łączą uda z biodrami?

Jak w ich zwieńczeniu lęgną się pokolenia?

Kiedy z nich płyną soki? Kiedy pojęcia?

(z książki Pięćdziesiąt cztery sonety w opracowaniu graficznym)

Śmierć poety

                            Dla Kasi Żabińskiej

Poeta umiera zbyt szybko. Jak wszystko –

zamyka oczy i tak się kończy spektakl.

Przestaje falować draperia; w powietrzu

ustaje ślad ruchu; znowu ciężki jest kurz.

O chwilę dłużej trwają przedmioty. Jeszcze

by chciały gorliwie służyć, lecz przecież już

opuszcza je piękno codziennych wydarzeń,

już tkwią w melancholii i gasną jak cienie

słów. Wtedy się z boku na bok przewracają

kochanki o pełnych brzuchach, dla których lód

przynosił z krainy zwątpienia; budzą się

nagle dziewczyny o zbyt mocnych marzeniach,

bo znów śnią różę. Ona, jak sprzeczność czysta,

jest snem niczyim pod powiekami wielu.

(z książki Pięćdziesiąt cztery sonety w opracowaniu graficznym)

tren na odejście marii

jestem już pewien że to była maria

ślady na ciele budziły wątpliwości

sińce na udach i podkrążone oczy

sterylny zapach mylące milczenie

lecz w domysłach miłosnej histerii

nie było rzymskich żołnierzy

raczej makutra którą ściskała za mocno

zaduch pralni którym przesiąkła

i przepowiednie po zmroku

od których krwawią oczy

z każdą pauzą długą jak miesiąc

rosła biblijna szarada i coraz bardziej

ciążyła niesiona przez nią tajemnica

tedy zamknąłem okna przed żywiołami

i oczyściłem obejście z wszystkiego

co nieszczególne

na nic to! wszystko na nic!

chaos wciąż podpowiadał przyszłość

każdy drobiazg tylko potwierdzał

prymat przeznaczenia

i przemoc prawdy ogólnej

już wcześniej dostrzegłem

że zbyt rozumnie czeka na rozwiązanie

dlatego była wierna tylko do porodu

sylogizm rozstrzygnął się w drodze

zgodnie z obcą logiką bez bólu

w cieniu rzęs w ciężarze dłoni

w myślniku ukrył się logos

nie wiem jak przyszła bo nigdy nie była

widzę jak idzie nie odwracając głowy

zostawia starca co się opiera boleśnie

o pitos pełen wody

przegrał zakład stoi jak posąg

który po latach ożywi obcy symbol

więc nawet jeśli nic się nie zdarzy

utrata sensu jest chwilowa

O bogowie!

– którzy nie przyszli nie byli nasi

więc nigdy nie odchodzą

(z książki Według Józefa, w opracowaniu redakcyjnym)

zazdrość w józefie cieśli

ten który bywa wszędzie

musiał być także w tobie

zasiał ziarno czułości

i niecierpliwość czekania

zmył moją sól ze skóry

dziś pływasz w innym morzu

czuję jak obcy wiatr prowadzi twoje włosy

nie mam żadnych dowodów

być może tamtej nocy

schroniłem się w pobliżu

lecz ten co bywa wszędzie

potrafi być najbliżej

kieruje oczy w cudzą stronę

usztywnia dłoń zawiesza słowa

pewnie i mnie odwiedził.

obkurczył myśli w słońcu

i zbliżył grzbiet do ziemi

pokarał czkawką podejrzeń

który jest wszędzie nie daje nic

lecz pozostawia przy nadziei

(z książki Według Józefa, w opracowaniu redakcyjnym)

Wiersze tygodnia – Izabela Fietkiewicz-Paszek

Szkic topograficzny [z pamięci]

Księga Koheleta

 „Nie ma pamięci o tych, co dawniej żyli, ani też o tych, co będą kiedyś żyli, nie  będzie     wspomnienia u tych, co będą potem”

dla Anety & Jacka

ulica kordeckiego. nasze głosy wciąż się tu włóczą.

historia nie skończy się, dopóki kamień w splocie,

dopóki majaczą we mnie słowa: że noc, że zmęczenie, że drzewo.

*

ulica kordeckiego. prywatna misja. bruk milczy, ja pełnię wartę

nad pytaniem: czy ty się naprawdę wydarzyłeś? dowody się wykruszają,

a żadne zaklęcia, genetyczne figle ani sztuczki umysłu

nie chcą przywrócić twojego zachwytu

nad górami. owszem, pojawiasz się: w środku frazy ciechowskiego,

w pocałunkach dzieciaków na naszej ławce,

w pęknięciu na szybie. wtedy próbuję złapać ostrość, zlokalizować

ten ból. świat poradził sobie przecież bez ciebie.

akomodacja nie powinna trwać ćwierć wieku. dlaczego więc dzisiaj,

kiedy asfalt ślinił się od upału i słońce retuszowało mu tatuaże,

nawet one układały się w nasz szyfr?

*

ulica kordeckiego. bolesna pręga na mieście. koślawy krawężnik

urasta do rangi zabytku, okruchy butelki chcą być zielonym światłem

szmaragdu. mój wystudiowany spokój rozbija się tu

o tłum bezokiennych monad. myślę natrętnie o biografii

skróconej do epizodu. o tym, że w dwutysięcznym oboje mieliśmy być

tuż po trzydziestce. futurystyczne rachuby zawiodły, i ciebie, i mnie,

za horyzont – przecięty wieżą kościoła.

*

ulica kordeckiego. wiatr rozbujał gałęzie modrzewia.

wiesz, jest w tym jakaś pieszczota.

rok 2008, sierpniowy wieczór. deszcz, chyba ciepło.

a u ciebie?

------------------------------------------------------------------------------------------------

esprit d'escalier

w gazetach znów pieprzą o końcu świata, bardziej się boję

o twój poziom prolaktyny i wrośnięty paznokieć

marcina (osiem szwów!). ale jeśli chcesz, zbudujemy schron

dla naszych słabości. pismami dyżurnych profetów uszczelnię

drzwi. gorzka czekolada i wyliczanki z przedszkola ułatwią

czekanie. skąd spokój? od zawsze noszę w sobie ziemię. zresztą

i ja dałam się kiedyś strącić w nowe milenium. miał być koniec, był

skorpion malowany na skroni i szampan w wannie. na balu

spotkałam czwórkę przyjaciół z dzieciństwa – czy potrzeba

jaśniejszego znaku? ale to śnieg i wódka topniały nam w ustach,

nie świat. została plama na skroni, kieliszek z napisem „2000” i ból.

jakby w głowie kiełkował nowy strach, jakby się skradał niepewnie

po noworocznym śniegu, zaskakujący jak myśl, że już czas

mieć dziecko. i stało się

ważniejsze od końca świata,

którego nie było. którego nie ma. którego nigdy nie będzie.

--------------------------------------------------------------------------------------------

[coraz częściej w snach lód się zamyka]

coraz częściej w snach lód się zamyka

nad nami oszronione gałęzie modrzewia

nikną i matowieją a jednak wciąż są

bardziej realne od twojego śmiechu (konkurs

w pluciu na odległość skórkami z brzoskwini

pod kościołem) od czasu gdy cię inspirował

mój pieprzyk pod lewą łopatką (równoramienny

trójkąt ze sprzączką stanika i ponoć jakimś punktem

którego poza tobą nikt nigdy dostrzegł) wzruszał

pięcioletni plan działań gimnastyczno-zawodowych

który jak każdy z moich planów zgubił się gdzieś

między wierszami monitami rachunkami

popatrz: cóż za ironiczna bliskość

rachunków z rachubami

i z porachunkami

*

to była prosta obietnica:

staniemy kiedy skończy się bieg

a jednak sprawy nie poukładały się tak łatwo

powoli wzrok się przyzwyczaja do innego światła

uspokajasz: wielki wybuch to zawsze początek

dojrzewamy do nowych przeczuć i kłamstw np. życie

na pewno jeszcze zechce być po naszej stronie

nawet pod lodem (dziwne ale ten się zawsze skrapla

akurat na rzęsach) możemy spróbować

ponownie jakoś się urządzić

*

że nie wszystko jest prawdą?

że oliwki nadziane na piercing

wcale nie były wielką poezją? albo

że tak naprawdę w ogóle ich nie było?

dawne historie potrafią mylić

ale my wiemy przecież doskonale:

o prawdę nic się nie rozbija

------------------------------------------------------------------------------------------

Czego nie ma w protokole

                        Markowi

Na przykład papieros. Może

gdyby zapalił. Na ławce

albo pod drzewem - w letnią noc

przyjemnie pobujać się, tak beztrosko,

na krawężniku. Cykady i późne szepty. Można

jeszcze inaczej - gdyby zgasił w połowie

(chciał przecież rzucić palenie). Mógł

zagasić w połowie. Albo w ogóle

palić wolniej. Albo szybciej. Albo jakoś

inaczej. Gdyby zgubił kluczyki, potknął się

gdzieś na schodach, dostał w mordę, zgłupiał

dla jakiejś dziwki – byłby

22:18 gdzieś indziej.

------------------------------------------------------------------------------------------------

Kochankowie z Marony

nie wiem nic o twojej przeszłości, ale

dobrze znam przyszłość - umrzesz,

nim kolejna zima skuje lodem rzekę.

prawda wchodzi między nas, kiedy

nazywasz mnie imieniem żony,

opowiadasz się w kolejnych wersjach.

pobiegnę jeszcze do płońska po lekarstwa,

wpuszczę tego, który zawsze ma dla ciebie

kieszenie pełne nieba, otulę pierzyną, zrobię

wszystko, żeby nie uszło. później będę

czekać, aż twój syn zechce prześwietlić

korzenie, zapytać - dlaczego

najważniejsze jest niemożliwe.

nie bój się, ja też tylko udaję,

że żyję.

---------------------------------------------------------------------------------------------

[Sonet przez szkło]

                        pamięci Kazimierza Sity

W tym szkle jeszcze żyje coś z twojego ciepła.

Może ślad czułości, z jaką je trzymałeś?

Unosząc pod światło da się dostrzec nawet,

że został twój oddech – gdzieś na jego zgięciach.

Już się wydarzyło. Mimo, że ćwiczyła

od wielu miesięcy, nie umie cię oddać

bez buntu, nie umie. W tej historii koda

miała nadejść kiedyś, czas miał się uchylać

powoli, łagodnie. A tu już po wszystkim.

Chciałaby udawać, że wyszedłeś. Bliscy

czasem ot: wychodzą, wracają nad ranem.

Albo wyjechałeś. Będziesz pisał listy.

Będziesz? Pisz. Przechowa – jak szkło, jak relikty

czasów, kiedy wszystko mogło być na zawsze.

3/4.03.2011

http://sitaak.wordpress.com/2010/09/10/szklo/

-----------------------------------------------------------------------------------------------

[Skrzypek Chagalla]

Gdzie jest to miasteczko? Gdzie sprzedawca śledzi,

biedny chasyd Zakhar? Gdzie wąskie uliczki,

targi, synagoga, piękne Sary, Ryfki,

kiduszowe święta, gdzie lewici z Bejt Din?

Tutaj Szema Israel budziło ulicę,

a klezmerskie smyki niosły tęskne nuty

aż do późnej nocy. Tu właśnie się zgubił,

nie zdążył na pociąg, zagapił się - skrzypek

i został w miasteczku - bez Talmudu, Tory,

mądrych rad rabina; próbuje diaspory

zasiać choćby w dźwiękach – niech powietrze niesie

to, co pozostało, niech z uporem krąży,

szuka nowych imion, próbuje odtworzyć

pardes. Ktoś usłyszy. Alejhem weał bnejhem.

05.02.2010

------------------------------------------------------------------------------------------------

[Łyżka mleka Chagalla]

Jak podskórna świętość – codzienna uwaga:

podać łyżkę mleka, okryć kocem plecy,

tak spać, by nie zbudzić, i tak żyć, by rzeczy

zwykłe mu nie kradły miejsca dla rozważań,

dla spraw istotniejszych. Dzisiaj zamknął kramy,

jedzie do Witebska – sam wszystko obgada

z Jehudą, a ona (jak każe Halacha)

ugotuje koszer, sprzątnie, zmyje zanim

on wróci. Rutyna, nic wielkiego. Jednak:

jest w tym jakaś czułość, nieszczególnie rzewna,

jakby stała za nią przenikliwa jasność,

że rozpad wyrasta z codziennych zaniedbań.

Ale jest coś jeszcze: przeczucie, że pęka

ich świat, i że ona usłyszy ten nagłos.

10/11.02.2010

----------------------------------------------------------------------------------------

[Samotność Chagalla]

Jest trzydziesty trzeci. Trudno żyć zachwytem

nad profilem Belli i paryskim światłem;

w La Ruche przeczuwają nadchodzącą matnię,

choć tu względny spokój, ale ponoć Witebsk

już całkiem w chaosie. Co robić? Okryje

mu plecy tałesem, pozostawi Torę

w rękach, trochę czasu, żeby ze spokojem

doczekał do zmierzchu, by móc jeszcze chwilę

mieć za sobą sztetl, zchut awot i skrzypce,

krowę żywicielkę, kahał i tradycję.

Tylko tyle może. Dramat się dopełni

niebawem - nie będzie już nic poza szkicem

świata; i milczeniem. Pozostaną żywe,

wyraźne kolory; ocali je werniks.

14/16.02.2010

----------------------------------------------------------------------

[Beksiński po raz szósty]

Wszystko tu czytelne: są śmierci przydrożne

markujące skały, prosta, wąska droga,

przytłumione światło, fragment nieba w brązach,

żadnej bocznej ścieżki – zmysły niezawodnie

rozpoznają teren. Co innego rozum:

waży sylogizmy, szuka zarysowań,

tropiąc nieścisłości – na siłę przeciąga,

tak, by można drogę do wyjścia z wąwozu

bez końca wydłużać, zmieniać w metaforę

wiecznego powrotu. Dla rozumu koniec

jest nie do pojęcia, będzie negocjował,

układał się z wiarą – w niej przemycał ogień,

jedyną materię zdolną unieść gnozę,

dać pewność na szlaku, wyznaczyć pobocza.

28.01/01.02.2010

O autorce

Izabela Fietkiewicz-Paszek

www.alternet.webd.pl