Pisarze.pl

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Stanisław Nyczaj


WSPÓŁCZESNY WIESZCZ

(poliptyk retrospektywny)

 

 

I

Sięgam po słowo;
ono po mnie sięga.
Mijamy się w ciemności.

Sięgam po słowo
całym niemym wysiłkiem,
bezcielesnym ramieniem,
rękę niepochwytną.

Słowo po mnie sięga,
chce mieć mnie przy sobie,
ze mną jedno znaczyć.

Od wzajempragnienia
wokół się rozwidnia.
Zda się
dosięgam słowa;
ono mnie – zda się – dosięga?

– – – – – – – – – – – – – – – – –

Moja dłoń uniesiona w tłumie –
pochodnia,
lecz z ustaloną zawczasu długością płomyków.

To nie od niej w powietrzu taki brzask,
iskrami jej wiatr nie zaprószy serc.

Ledwo chybocze.
Ganie
na byle krzyk, byle śmiech.

II

Cicho, niepostrzeżenie
osuwa się kartka ze stołu,
wyłuskana spod pióra
raptownym podmuchem wiatru.

Słów tak niewiele na niej,
a drążą,
aż do nagłego skurczu, zamilknięcia..

Drga na podłodze kruchym nerwem kartka.

Jednak podniosę ją,
tak, podniosę
i piórem na powrót przytwierdzę do stołu –
wbrew nowym podmuchom przyczajonym u okna,
na przekór wątpiącemu
sobie.


III

Poczuł nagle mrożący krew
strumień świadomości.
Kurcz aż do kości ścisnął go obręczą,
oddech w nim zakrzepł.
Serce ostatnią konwulsją skoczyło do drzwi
obitych głuchą skórą.

Ci, co zdążyli nadbiec,
łamali bezradne ręce,
dawali sobie głowę uciąć,
że winien nie on sam.

I dotąd
śmierć jego w nich
jak w nim
niedopisany wiersz.

 

IV

Czymże jest życie,
z którego leżu oto przede mną
stenogram – biały wiersz?

Kto z nas odgadnie ten surowy tekst,
wygładzi rytm, poprawi metafory,
żeby wykazać, iż poeta żył
z a r ó w n o  p i ę k n i e ?

Przede mną rozedrgane strofy z agonii
I to zdanie – hieroglif ostatniego tchu.
Jestże więc ono
tą ważną puentą…?

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Co pozostanie po nas, prócz lęku
w oczach pokoleń?
Prócz zdań wyrwanych ze stenogramu,
w marmur wpisanych?

V

Oto stoję przed wami na podium odwagi
w sali wypełnionej do utraty tchu.
W przepastnej (niczym ciemność) ciszy między słowami
słyszę wciąż niecierpliwe tikanie waszych serc,
nastawionych na jedno moje, ostatnie zdanie,
które chcecie oddzwonić gromkimi brawami,
bym ocknął się z pychy,
wrócił między was.

Nie wrócę! Narosło we mnie tyle w wątpiach,
że starczy na wieczność. Już czuję, jak podium
z wolna przemienia się w cokół. Już czuję,
jak się sala rozwiera w plac wielki po bezkres,
jak ustawiacie się w szyk czołobitny,
znosząc najniezwyklejsze dary w kolejne
rocznice mych zbawiennych narodzin.

Mówię, choć nie słuchacie, nazbyt uwolnieni
od prawdy, piękna, dobra; wyzwoleni z wiary,
nadziei i miłości. Wciąż mówię – nie wątpię,
że zdołam was nas przekór
i do końca zbawić…





Biogram

 

Stanisław Nyczaj (ur. 1943 na Kresach nieopodal Stanisławowa) jest poetą, aforystą, eseistą, edytorem. Po repatriacji dzieciństwo i młodość spędził w Opolu, gdzie ukończył studia polonistyczne, debiutował w radiu (1960), studenckich „Naszych Sprawach” i „Trybunie Opolskiej” (1964), redagował „Kwartalnik Nauczyciela Opolskiego” (1970–1972), przewodził środowisku młodoliterackiemu: Ośrodkowi KKMP i Kołu Młodych przy Oddziale ZLP. W 1972 przeniósł się do Kielc, gdzie pracował w wydawnictwie i Instytucie Nauk Społecznych Politechniki Świętokrzyskiej – 1972–1985, (prowadząc m.in. na V roku studiów cieszące się rozgłosem zajęcia z kultury współczesnej), w redakcji „Przemian” (1979–1981), Oddziale Wydawnictwa Łódzkiego i Wydawnictwie „Dom Książki” (1983–1989), Ośrodku Kultury Literackiej (1985–1989). W 1989 przeszedł na rentę twórczą. Od 1994 prowadzi wraz z żoną Ireną regionalno-ogólnopolską Oficynę Wydawniczą „STON 2”, mającą bogaty dorobek edytorski. Od 1996 jest prezesem Kieleckiego Oddziału ZLP, w którym od 1997 pełni funkcję red. nacz. „Świętokrzyskiego Kwartalnika Literackiego”, inicjuje i współorganizuje sesje, konkursy literackie (im. M. Reja, im. St. Żeromskiego, satyryczny, im. F. Raka), plenery literacko-plastyczne, weekendy literacko-artystyczne, giełdy książki literackiej.

Spośród ponad 20 jego książek (m.in. tomu Poezje w j. polskim i czeskim, Opava 1999) w ostatnich latach ukazały się: Aforyzmy i fraszki (2006), studium Metafizyka tworzenia. Na kanwie zwierzeń polskich poetów współczesnych (2007), Poezje wybrane (2008, w serii „Biblioteka Poetów” LSW), Przedążyć pęd Ziemi (2009, wiersze z il. Uty Przyboś), Wśród pisarzy. Rozmowy i wspomnienia (2010, z licznymi zdjęciami związanymi z ponad 20. nieżyjącymi pisarzami). Laureat m.in. nagród miasta Kielce (2000), Marszałka Województwa Świętokrzyskiego (1998, 2007), Prezydenta Kielc 1 st. (2010), im. J. Iwaszkiewicza (2008), im. W. Hulewicza (2010). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP (1998). Członek Polskiego SEC (edytor kilku jego wydawnictw).

 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież

Pisarze.pl
E-tygodnik literacko-artystyczny
Numer 21/12 (92)
ISSN: 2084-6983



Dziś René Magritte

 Zdradliwość Obrazów, Zagubiony Dżokej oraz Terapeuta to najbardziej znane obrazy René Magritte’a.

więcej>>

Coraz więcej listów do Państwa, coraz więcej wierszy, mało prozy, widać, że nie cieszy się ona specjalnymi względami, albo może prozaicy są bardziej skryci, bardziej tajemniczy.




Strona oparta na Joomli