|
Wiersze Tygodnia - Stefan Jurkowski
|
Byle tylko pod niebem ze szkła wśród domów z porcelany i kryształowych drzew na pionowych ulicach z kruchego lodu byle tylko nie upaść byle tylko nie pokruszyć świata nie wznieść się za wysoko bo kto uwierzy w potłuczone niebo byle tylko przesunąć się przez wąską szczelinę byle się uwolnić nie niszcząc potrzasku byle tylko się nie usprawiedliwiać byle tylko za długo nie czekać w miejscu które zaraz potłucze ktoś inny byle tylko bardziej niezgrabny i ciężki byle tylko bardziej samotny Nieśmiertelni umierają nieśmiertelni bo – są nieśmiertelni dopóki nie wiedzą nic o własnej śmierci dalej są choć tego nie czują: neandertalczycy grecy rzymianie zbyszek uniłowski światek karpiński pliszka-paczkowski wesoły tadzio-tadzio staszek grochowiak zbyszek jerzyna nasi koledzy którzy kiedyś z nami pili z nami rozmawiali – nie wiedzą – wszyscy żyjemy bo nikt nie zobaczy własnego truchła po prostu normalny stan forma przetrwalnikowa tylko my patrząc jeszcze na to niczego nie rozumiemy – – O marzeniach żadnych marzeń panowie powiedział car do polaków wziąłem to do siebie choć minęły dwa wieki żadnych marzeń wystrzegam się kłamliwych zwierciadeł zbyt gadatliwego światła pieniędzy które i tak nie przychodzą czasu płynącego a jakby w bezruchu własnej twarzy – mijam ją niczym kogoś obcego a jednak nie zdechła nadzieja że jeszcze coś jeszcze nie wszystko żadnych marzeń choć minęły wieki powinienem to wiedzieć Piwo eliksir młodości – zapach piwa jestem tu gdzie byłem niegdyś mam dwadzieścia lat siedzę w europejskim piję radebergera niedługo idę na wykłady ale najpierw przyjdzie tu moja dziewczyna potem pojedziemy na wycieczkę widnokrąg jest bardzo duży i odległy pod stopami mamy błękitny dywan i bardzo dużo czasu może zastanawiałem się gdzie będę dzisiaj ale obecne chwile zakryte chmurami nie dawały się odczytać zresztą nie miało to większego znaczenia dziś choć pić mi nie kazano wstępuję na piwo aby te lat dwadzieścia stale we mnie grzmiało Zakonnica panno w habicie panno odgrodzona od spraw bolesnych i nadmiernie czułych spojrzeń i tęsknot które innych trawią unosisz twarz w samo słońce nocą księżyc pieścisz rzęsami żeglująca po morzach bezczasu zatrzymaj się – popatrz za nami
|
A MOJE 88 URODZINY
Miasto gęste od krytych pasaży, wąskich
placyków, arkad,
schodzące tarasami ku morskiej zatoce.
I ja, zapatrzony w młode piękno,
cielesne i nietrwałe,
jego ruch taneczny wśród starych kamieni.
Kolory sukien według letniej mody,
stuk pantofelka na dallach sprzed stuleci,
cieszą mnie swoim obrzędem powrotu.
Dawno zostawiłem za sobą
zwiedzania katedr i wież warownych.
Jestem jak ten, kto widzi, a jednak sam nie przemija,
duch lotny mimo siwizny i chorób starości.
Ocalony, bo z nim wieczne i boskie zdziwienie.
POD KONIEC DWUDZIESTEGO WIEKU
Pod koniec dwudziestego wieku, urodzony na jego początku,
po napisaniu książek, złych czy dobrych, ale pracowitych,
po zdobywaniu, traceniu i odzyskiwaniu,
Jestem tutaj z nadzieją, że można zaczynać na nowo
i własne życie uleczyć myśląc mocno o rzeczach poznanych,
tak mocno, że miejsc i ludzi nie odejmie czas
i wszystko będzie trwało prawdziwiej niż było.
Nie rozumiejąc skąd lata ekstazy i razem udręki,
przyjmując swój los i błagając o inny,
nie pobłażałem sobie, zaciskałem usta.
Dumny z jednej tylko, mnie wiadomej, cnoty:
smagania się wieloramienną dyscypliną.
Ciągle zaczynam na nowo, ponieważ co złożę w opowieść
okazuje się fikcją, dla innych, nie dla mnie, czytelną,
i oplątuje mnie, i zakrywa mnie,
i z pożądania prawdy jestem nieuczciwy.
Wtedy myślę o prawidłach wysokiego stylu
i o ludziach, którym nigdy nie były potrzebne.
Jak i o tym, że całe życie zwodzi mnie nadzieja.
W WARSZAWIE
Co czynisz na gruzach katedry
Świętego Jana, poeto,
W ten ciepły, wiosenny dzień?
Co myślisz tutaj, gdzie wiatr
Od Wisły wiejąc rozwiewa
Czerwony pył rumowiska?
Przysięgałeś, że nigdy nie będziesz
Płaczką żałobną.
Przysięgałeś, że nigdy nie dotkniesz
Ran wielkich swego narodu,
Aby nie zmienić ich w świętość,
Przeklętą świętość, co ściga
Przez dalsze wieki potomnych.
Ale ten płacz Antygony,
Co szuka swojego brata,
To jest zaiste nad miarę
Wytrzymałości. A serce
To kamień, w którym jak owad
Zamknięta jest ciemna miłość
Najnieszczęśliwszej ziemi.
Nie chciałem kochać tak,
Nie było to moim zamiarem.
Nie chciałem litować się tak,
Nie było to moim zamiarem.
Moje pióro jest lżejsze
Niż pióro kolibra. To brzemię
Nie jest na moje siły.
Jakże mam mieszkać w tym kraju,
Gdzie noga potrąca o kości
Nie pogrzebane najbliższych?
Słyszę głosy, widzę uśmiechy. Nie mogę
Nic napisać, bo pięcioro rąk
Chwyta mi moje pióro
I każe pisać ich dzieje,
Dzieje ich życia i śmierci.
Czyż na to jestem stworzony,
By zostać płaczką żałobną?
Ja chcę opiewać festyny,
Radosne gaje, do których
Wprowadzał mnie Szekspir. Zostawcie
Poetom chwilę radości,
Bo zginie wasz świat.
Szaleństwo tak żyć bez uśmiechu
I dwa powtarzać wyrazy
Zwrócone do was, umarli,
Do was, których udziałem
Miało być wesele
Czynów myśli i ciała, pieśni, uczt.
Dwa ocalone wyrazy:
Prawda i sprawiedliwość.
ARS POETICA?
Zawsze tęskniłem do formy bardziej pojemnej,
która nie byłaby zanadto poezją ani zanadto prozą
i pozwoliłaby się porozumieć nie narażając nikogo,
autora ni czytelnika, na męki wyższego rzędu.
W samej istocie poezji jest coś nieprzystojnego:
powstaje z nas rzecz, o której nie wiedzieliśmy,
/ że w nas jest,
więc mrugamy oczami, jakby wyskoczył z nas tygrys
i stał w świetle, ogonem bijąc się po bokach.
Dlatego słusznie się mówi, że dyktuje poezję dajmonion,
choć przesadza się utrzymując, że jest na pewno aniołem.
Trudno pojąć skąd się bierze ta duma poetów
jeżeli wstyd im nieraz, że widać ich słabość.
Jaki rozumny człowiek zechce być państwem demonów,
które rządzą się w nim jak u siebie, przemawiają mnóstwem
/ języków,
a jakby nie dosyć im było skraść jego usta i rękę
próbują dla swojej wygody zmieniać jego los?
Ponieważ co chorobliwe jest dzisiaj cenione,
ktoś może myśleć, że tylko żartuję
albo że wynalazłem jeszcze jeden sposób
żeby wychwalać Sztukę z pomocą ironii.
Był czas, kiedy czytano tylko mądre książki
pomagające znosić ból oraz nieszczęście.
To jednak nie to samo co zaglądać w tysiąc
dzieł pochodzących prosto z psychiatrycznej kliniki.
A przecie świat jest inny niż się nam wydaje
i my jesteśmy inni niż w naszym bredzeniu.
Ludzie więc zachowują milczącą uczciwość,
tak zyskując szacunek krewnych i sąsiadów.
Ten pożytek z poezji, że nam przypomina
jak trudno jest pozostać tą samą osobą,
bo dom nasz jest otwarty, we drzwiach nie ma klucza
a niewidzialni goście wchodzą i wychodzą.
Co tutaj opowiadam, poezją, zgoda, nie jest.
Bo wiersze wolno pisać rzadko i niechętnie,
pod nieznośnym przymusem i tylko z nadzieją,
że dobre, nie złe duchy, mają w nas instrument.
Berkeley, 1968
